گاز خوردن ماشین: علائم هشداردهنده و نکات مهم برای رانندگان

وقتی خودرو بیش‌ازحد دور می‌گیرد، این تنها یک مزاحمت نیست؛ بلکه نشانه‌ای است که خودرو شما در حال هشداردادن است. گاز خوردن ماشین چه هنگام شتاب‌گرفتن، چه در حالت درجا یا حتی بدون دلیل خاصی اتفاق می‌افتد. این شرایط می‌تواند نشان‌دهنده چندین مشکل مختلف باشد که باید به آن رسیدگی کنید. اگر این مشکلات نادیده گرفته شوند، احتمالا به موتور و گیربکس آسیب برسد و هزینه‌های سنگینی روی دستتان بگذارد. در این مقاله از همیار حامی همه نکاتی که باید درباره بالارفتن دور موتور بدانید را بررسی می‌کنیم؛ پس اگر خودروی شما هم چنین مشکلی دارد تا آخر مقاله همراه ما باشید.

گاز خوردن ماشین یعنی چه؟

دور موتور خودرو (RPM) نشان‌دهنده تعداد چرخش کامل میل‌لنگ در هر دقیقه است. این چرخش توسط حرکت رفت و برگشتی پیستون‌ها در سیلندرهای موتور ایجاد می‌شود. دورسنج روی داشبورد اطلاعات دور موتور را بر حسب هزار دور در دقیقه نمایش می‌دهد.

برای بیشتر خودروها، دور موتور در حالت درجا زمانی‌که موتور گرم است، بین ۶۰۰ تا ۸۰۰ دور موتور خودرو قرار دارد. در زمان رانندگی عادی، دور موتور با شتاب‌گیری، کاهش سرعت و تعویض دنده تغییر می‌کند؛ اما معمولا باید در محدوده عملیاتی طراحی‌شده خودرو باقی بماند. اگر دور موتور خودرو از محدوده‌ نرمال بالاتر رود و با شتاب‌گیری متناسب نباشد، شما در حال تجربه گاز خوردن ماشین هستید. این شرایط به بررسی فوری نیاز دارد.

علت گاز خوردن ماشین

دور موتور بالا می‌تواند ناشی از مشکلات متعددی در سیستم‌های مختلف خودرو باشد. از جمله علل گاز خوردن ماشین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کلاچ فرسوده یا لغزنده
• انتخاب نادرست دنده
• مشکلات روغن گیربکس
• خرابی ماژول کنترل گیربکس
• مشکلات بدنه دریچه گاز
• نشت وکیوم
• مشکلات شیر کنترل دور آرام
• فیلتر هوا مسدود شده
• خرابی سنسور MAF
• مشکلات واحد کنترل موتور (ECU خودرو)
• خرابی سنسور موقعیت دریچه گاز (TPS)

اما هر یک از علت‌های بالا چگونه باعث گاز خوردن خودرو می‌شوند؟ در ادامه به بررسی همه علت‌های بالارفتن دور موتور پرداخته‌ایم تا شما بدانید چه اتفاقی برای ماشین‌تان رخ می‌دهد.

1. کلاچ لغزنده

کلاچ فرسوده یا لغزنده یکی از اصلی‌ترین دلایل گاز خوردن ماشین در خودروهای دارای گیربکس دستی است. وقتی کلاچ فرسوده شود، نمی‌تواند فلایویل را درست درگیر کند؛ در نتیجه موتور دور بیشتری می‌زند؛ اما توان کم‌تری به چرخ‌ها منتقل می‌شود. این مشکل در زمان شتاب‌گیری بیشتر وجود دارد. فشار هم‌زمان پدال کلاچ و گاز باعث دور موتور بالا اما حرکت کم خودرو می‌شود.

2. انتخاب نادرست دنده

گاهی مشکل گاز خوردن ماشین به‌دلیل رانندگی با دنده پایین‌تر از سرعت خودرو است. دنده‌های پایین باعث افزایش دور موتور در هر سرعتی نسبت به دنده‌های بالاتر می‌شوند. برای مثال، اگر در بزرگراه به‌جای دنده چهار یا پنج با دنده یک یا دو رانندگی کنید، موتور به‌طور طبیعی بیش‌ازحد گاز می‌خورد و دور موتور افزایش می‌یابد.

3. مشکلات روغن گیربکس

کم‌بودن یا کثیف‌بودن روغن گیربکس می‌تواند باعث لغزش گیربکس اتوماتیک و گاز خوردن زیاد شود. روغن گیربکس نقش مهمی در انتقال قدرت از موتور به گیربکس دارد. هر مشکلی در مقدار یا کیفیت روغن می‌تواند دور موتور را بالا ببرد، بدون این‌که خودرو شتاب متناسب داشته باشد. نشت روغن گیربکس این مشکل را تشدید می‌کند و باعث لغزش دنده‌ها و عملکرد نامنظم خودرو می‌شود.

4. خرابی ماژول کنترل گیربکس

خرابی ماژول کنترل گیربکس می‌تواند سیگنال‌های اشتباه برای زمان تعویض دنده ارسال کند؛ در نتیجه این مشکل باعث می‌شود خودرو بیش‌ازحد در دنده‌های پایین بماند و دور موتور بالا رود. این واحد کنترل الکترونیکی در گیربکس‌های اتوماتیک مدرن، نقش مدیریت تعویض دنده را دارد و خرابی آن باعث نامنظم شدن الگوی تعویض دنده‌ها می‌شود.

5. مشکلات بدنه دریچه گاز

بدنه دریچه گاز کثیف یا گیرکرده یکی از رایج‌ترین دلایل گاز خوردن خودرو است. این قطعه میزان هوای ورودی به موتور را کنترل می‌کند و اگر کثیف یا در موقعیت نیمه‌باز گیر کند، هوای بیشتری وارد موتور می‌شود؛ در نتیجه دور موتور بالا می‌رود. این مشکل شبیه خرابی سنسور است که باعث اختلال در مدیریت سوخت و نوسان دور موتور می‌شود.

6. نشت وکیوم

نشت‌های هوا بین موتور و سنسور جریان هوای جرم (MAF) می‌تواند باعث گازخوردن غیرمنتظره موتور شود. این نشت‌ها نسبت دقیق هوا و سوخت موتور را با مشکل روبه‌رو می‌کند؛ در نتیجه باعث افزایش دور موتور در حالت درجا و نوسان دور موتور در زمان رانندگی می‌شود.

7. مشکلات شیر کنترل دور آرام

شیر کنترل دور آرام یا IAC، سرعت دور آرام موتور را کنترل می‌کند. اگر این شیر گیر کند یا کثیف شود، موتور در حالت درجا دور بالایی دارد یا در شرایط رانندگی عادی بیش‌ازحد گاز می‌خورد.

8. فیلتر هوای مسدودشده

فیلتر هوا مسدود شده، جریان هوا به موتور را محدود می‌کند؛ در نتیجه موتور مجبور می‌شود بیشتر کار کند و احتمالا دور بالاتری داشته باشد. فیلتر نیمه‌مسدود می‌تواند روی نسبت هوا/سوخت تاثیر بگذارد و باعث نوسان و گاز خوردن بیش‌ازحد موتور شود.

9. خرابی سنسور MAF

سنسور MAF میزان هوای ورودی به موتور را اندازه‌گیری می‌کند تا کامپیوتر خودرو مقدار سوخت مناسب را تزریق کند. خرابی این سنسور باعث نسبت هوا/سوخت نادرست و گاز خوردن ماشین به‌خصوص هنگام شتاب‌گیری می‌شود.

10. مشکلات ECU

اگر ECU اطلاعات نادرستی از سنسورها دریافت کند یا دچار نقص داخلی شود، احتمالا موتور بیش‌ازحد نرمال گاز بخورد تا سعی کند مشکلات عملکردی را جبران کند.

11. خرابی سنسور موقعیت دریچه گاز

سنسور TPS موقعیت پدال گاز را به سیستم مدیریت موتور اطلاع می‌دهد. خرابی این سنسور ممکن است گزارش دهد که شما پدال گاز را بیشتر از حد واقعی فشار می‌دهید و باعث گاز خوردن خودرو شود.

علت بالارفتن دور موتور در حالت خلاص

در اکثر خودروها، بالارفتن دور موتور در حالت خلاص به ایرادهای مربوط به دریچه گاز ربط دارد. این قطعه وظیفه دارد مقدار هوایی را که وارد موتور می‌شود، کنترل کند. داخل دریچه گاز یک پولکی یا تیغه قرار دارد که با باز و بسته شدن آن، میزان جریان هوای ورودی را تعیین می‌کند.

علت گاز خوردن ماشین در حالت در جا

یکی از مهم‌ترین علت‌های گاز خوردن خودرو در حالت درجا، خرابی دریچه کنترل هوای دور آرام است. این قطعه وظیفه تنظیم میزان هوایی را دارد که هنگام درجا وارد موتور می‌شود؛ بنابراین اگر درست کار نکند، موتور حتی بدون فشاردادن پدال گاز هم دور می‌گیرد.

علت بالارفتن دور موتور در حال حرکت

اگر دور موتور خودروی شما در حالت حرکت بالا می‌رود و شتاب متناسبی ندارید، این وضعیت با گاز خوردن ماشین در حالت درجا فرق دارد. بالارفتن دور موتور در حال حرکت نشان‌دهنده مشکل در سیستم انتقال قدرت یا سیستم کلاچ است.

علت گاز خوردن ماشین بعد از تعویض استپر

اگر بعد از نصب استپر جدید هنوز هم دور موتور بالا است و ماشین بی‌دلیل گاز می‌خورد، دلایل مختلفی دارد. علت گاز خوردن خودرو بعد از تعویض استپر می‌تواند به تعویض نادرست قطعه، نیاز به تنظیم اولیه، کثیفی یا گیرکردن دریچه گاز، وجود نشتی هوا و ایراد در سنسور TPS مربوط باشد.

علت گاز خوردن ماشین هنگام تعویض دنده

گاز خوردن ماشین هنگام تعویض دنده ناشی از مشکلات مختلفی در سیستم موتور و سوخت‌رسانی است. عواملی مانند خرابی شمع خودرو، نشتی در شلنگ‌ها، خرابی استپر موتور، مشکلات انژکتورها، نقص در مپ سنسور و خرابی سنسور دور موتور، خرابی سنسور و موتور دریچه گاز، ایراد در سیم و پدال گاز و حتی خرابی ECU باعث می‌شوند خودرو بدون فشاردادن پدال گاز، ناگهان گاز بخورد.

علت گاز خوردن ماشین هنگام استارت

گاهی در زمان استارت‌زدن خودرو، مشکل گازخوردن و افزایش دور موتور رخ می‌دهد که می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. از شایع‌ترین عوامل می‌توان به خرابی یا آسیب استپر موتور، اختلال در دریچه گاز یا سنسور آن، نقص در پدال گاز، خرابی سنسور MAF یا سنسور دور موتور، اختلال در ECU، ازبین‌رفتن آب‌بندی منیفولد هوا، فرسودگی انژکتورها و مشکلات پمپ بنزین اشاره کرد.

علت گاز خوردن خودرو هنگام گرفتن کلاچ

معمولا گاز خوردن خودرو در زمان فشار دادن کلاچ نشان می‌دهد یکی از بخش‌های موتور یا سیستم انتقال نیرو درست کار نمی‌کند. از عوامل متداول این مشکل می‌توان به مواردی مثل خرابی استپر، گیرکردن یا سفتی سیم کلاچ در خودروهای سیمی، اختلال در سنسور اکسیژن، مشکل در سنسور دور موتور و در خودروهای دوگانه‌سوز، ایراد در اجزای سیستم گاز مانند رگلاتور، شیر برقی یا منیفولد گاز می‌تواند باعث بروز این مشکل شود.

علت گاز خوردن ماشین کاربراتوری چیست؟

گاز خوردن ماشین کاربراتوری ناشی از مشکلاتی در سیستم‌های کاربراتور، سوخت‌رسانی، جرقه‌زنی و هوارسانی است. در کاربراتور، گرفتگی ژیگلورها و کانال‌ها، تنظیم‌نبودن پیچ‌های هوا و سوخت، ایراد در شناور و نشتی وکیوم می‌تواند باعث اختلال در نسبت هوا و سوخت و بالارفتن دور موتور شود. در سیستم سوخت‌رسانی، گرفتگی فیلتر بنزین، پمپ ضعیف یا وجود آب و رسوبات در باک موجب کاهش فشار سوخت و گاز خوردن ماشین می‌شوند.

همچنین در سیستم جرقه‌زنی، شمع‌ها یا وایرهای خراب، مشکلات دلکو و کوئل و تنظیم‌نبودن آوانس و ریتارد جرقه می‌تواند احتراق ناقص ایجاد کند. در نهایت، گرفتگی فیلتر هوا یا نشتی در منیفولد هوا هم باعث ورود هوای اضافی یا محدودشدن هوا می‌شود و گاز خوردن موتور را تشدید می‌کند. اگر خودروی کاربراتوری دارید، مانند پراید‌های قدیمی، علت گاز خوردن ماشین پراید می‌تواند همان مشکلات سیستم کاربراتور، سوخت‌رسانی، جرقه‌زنی و هوارسانی باشد.

خطرات گاز خوردن ماشین و بالا رفتن دور موتور

گاز خوردن ماشین یک مشکل ساده نیست که به‌راحتی از کنار آن بگذرید. اگر این مشکل نادیده گرفته شود، می‌تواند باعث آسیب جدی به خودرو شود. پس باید هرچه سریع‌تر مشکل را شناسایی و رفع کنید تا از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری کنید. از جمله خطرات گاز خوردن خودرو و بالارفتن دور موتور می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• آسیب به موتور: حتی گاز خوردن کوتاه‌مدت موتور می‌تواند به قطعات مهم آن آسیب بزند. در این‌گونه مواقع ممکن است سیستم سوپاپ‌ها فرسوده شود، شاتون‌ها آسیب ببینند یا تاب بردارند و فلایویل تحت تاثیر قرار گیرد. در شرایط شدید، احتمالا پیستون‌ها با سوپاپ برخورد کنند و باعث ازکارافتادن موتور شوند.
• مشکلات گیربکس: گاز خوردن طولانی‌مدت موتور فشار اضافی به سیستم گیربکس وارد می‌کند. در گیربکس‌های اتوماتیک، مبدل گشتاور فرسوده می‌شود و در گیربکس‌های دستی، احتمالا کلاچ و دنده‌ها دچار مشکل شوند. در هر شرایطی تعمیرات گیربکس جز تعمیرات پرهزینه خودرو است.
• کاهش بهره‌وری سوخت: خودرویی که به‌طور مداوم گاز زیاد می‌خورد، سوخت بیشتری مصرف می‌کند. موتور برای حفظ دور بالاتر به سوخت بیشتری نیاز دارد؛ بنابراین مصرف سوخت افزایش و آلایندگی بیشتر می‌شود. همچنین در این شرایط باید بیشتر به پمپ بنزین مراجعه کنید.
• مسائل ایمنی: گاز خوردن ماشین یک خطر ایمنی است؛ چراکه خودرویی که ناگهان پرتاب و سپس خاموش می‌شود، می‌تواند باعث وقوع تصادف شود. همچنین در زمان شتاب‌گیری نامنظم عبور از بزرگراه‌ها یا سبقت‌گرفتن غیرقابل پیش‌بینی و خطرناک می‌شود.

گاز خوردن بی‌دلیل موتور؛ این مشکل در چه خودروهایی شایع‌تر است؟

گاز خوردن موتور بیشتر در خودروهایی شایع است که سیستم سوخت‌رسانی یا کنترل موتور آن‌ها قدیمی‌تر یا مکانیکی است. برای مثال، خودروهای کاربراتوری، برخی خودروهای قدیمی انژکتوری و خودروهای دوگانه‌سوز به‌دلیل حساسیت بیشتر قطعاتی مثل استپر موتور، انژکتورها و سنسورها بیشتر دچار این مشکل می‌شوند.

افزایش ناگهانی دور موتور؛ مراحل صحیح واکنش و عیب‌یابی

قبل از هر تعمیر، باید علت دقیق گاز خوردن ماشین را پیدا کنید. برای این کار می‌توانید موارد زیر را بررسی کنید:

• آزمایش لغزش کلاچ: اگر احتمال می‌دهید مشکل از لغزش کلاچ است، خودرو را زمان توقف در یک دنده بالاتر قرار دهید، آهسته کلاچ را رها کنید و کمی گاز بدهید. اگر دور موتور بالا رفت، اما شتاب متناسب نداشت یا بوی سوختگی احساس کردید، احتمالا کلاچ شما ساییده شده است؛ پس به تعویض نیاز دارد.
• بررسی روغن گیربکس: سطح و کیفیت روغن گیربکس را کنترل کنید. روغن کم، کثیف یا دارای بوی سوختگی نشان‌دهنده مشکل است. موتور را روشن و گرم کنید؛ سپس با میله گیج سطح روغن را مورد بررسی قرار دهید.
• بررسی نشتی هوا: به صدای هیس‌هیس در اطراف موتور گوش کنید. این شرایط می‌تواند نشان‌دهنده نشتی هوا باشد.
• بررسی دریچه گاز: دریچه گاز را از نظر کربن یا گیرکردگی بررسی کنید. در حالت موتور خاموش، تیغه دریچه را چک کنید تا آزادانه حرکت کند و گرفتگی زیادی نداشته باشد.
• تست استپر یا سوپاپ کنترل دور آرام: استپر را با موتور خاموش جدا کنید. موتور را روشن و نحوه عملکرد دور موتور را ببینید؛ سپس استپر را دوباره وصل کنید؛ اگر دور موتور تغییر کرد، احتمالا استپر علت مشکل است.

جلوگیری از گاز خوردن خودرو؛ نکاتی که هر راننده باید بداند

انجام منظم سرویس‌های دوره‌ای می‌تواند جلوی بسیاری از مشکلاتی را بگیرد که باعث بالارفتن غیرعادی دور موتور می‌شوند:

• روغن گیربکس را طبق زمان‌بندی پیشنهادی سازنده خودرو تعویض کنید.
• هرگونه مشکل در گیربکس را سریع برطرف کنید تا بدتر نشود.
• در خودروهای دنده‌ای، با استفاده درست از کلاچ از فرسودگی آن جلوگیری کنید.
• فیلتر هوا را در زمان‌های تعیین‌شده تعویض کنید.
• سیستم سوخت‌رسانی را هر از چند گاهی تمیز کنید.
• با تعویض به‌موقع روغن و فیلتر، فشار روغن موتور را در حد مناسب نگه دارید.
• دریچه گاز را در سرویس‌های دوره‌ای تمیز کنید.

سخن پایانی

گاز خوردن ماشین می‌تواند هشداری جدی برای راننده باشد که نشان‌دهنده مشکلات مختلفی در موتور، گیربکس یا سیستم‌های کنترلی خودرو است. گاز خوردن خودرو می‌تواند در شرایط مختلف از جمله شتاب‌گیری، حالت درجا، هنگام استارت یا تعویض دنده رخ دهد. عوامل مختلفی مانند فرسودگی کلاچ، خرابی استپر موتور، نقص سنسورها، نشتی هوا، مشکلات سیستم سوخت‌رسانی و ایراد در ECU در آن نقش دارند. اگر گاز خوردن خودرو نادیده گرفته شود، احتمالا به موتور و گیربکس آسیب جدی وارد شود، مصرف سوخت بالا رود و خطرات ایمنی برای راننده و سرنشینان ایجاد شود.

سوالات متداول